İçeriğe geç

Akran Zorbalığı

Zorbalık

Zorbalık; kasıtlı olarak başkalarına yönelik sözel, fiziksel ve cinsel saldırılar ayrıca baskı yoluyla zarar vermeye yönelik davranışlar olarak tanımlanabilir. Zorbalıkla genellikle iş yeri (mobbing) ve okul (bullying) gibi ortamlarda karşılaşılmaktadır. Zorbalıkta; saldırgan hareketlere, hakaretlere ve gücün kötüye kullanımına oldukça çok rastlanmaktadır.

Akran Zorbalığı

Akran zorbalığının tanımı yapılacak olursa da; aralarında psikolojik ve fiziksel açıdan güç farkı bulunan çocuklardan güçlü olanın, diğerine (veya diğerlerine) kasıtlı olarak sistemli bir biçimde korku salmak, endişe ve zarar vermek amacıyla fiziksel, sözel, psikolojik saldırı davranışlarında bulunmasıdır. Zorbaca davranışlar üç kategoride incelenebilmektedir. Bunlar; sözlü zorbalık, fiziksel ve ilişkisel zorbalıktır. Sözlü zorbalık; lakap takmak, onur zedeleyici sözler söylemek, alay etmek, küçük düşürmek, tehdit gibi davranışları kapsar. Fiziksel zorbalık; vurmak, çimdiklemek, çelme takmak, tükürmek gibi davranışları kapsar. İlişkisel zorbalık ise; dışlamak, yabancılaştırma davranışları, görmezden gelmek, dedikodu yapmak, kişisel eşyaları saklamak ve bu eşyalara zarar vermek davranışlarını kapsar.

Akran zorbalığına maruz kalan çocukların ve bu tür davranışı gerçekleştirenlerde uzun süreli örseleyici duygusal bozukluklar gözlenmektedir. M. Pişkin’in 2006 yılında ortaya koyduğu “Akran zorbalığı olgusunun ilköğretim öğrencileri arasındaki yaygınlığının incelenmesi“ çalışması bizlere okula giden her 3 çocuktan birinin akran zorbalığına maruz kaldığını bildirmektedir. E. G. Kapcı ise 2004 yılında ortaya koyduğu “İlköğretim öğrencilerinin zorbalığa maruz kalma türünün ve sıklığının depresyon, kaygı ve benlik saygısıyla ilişkisi” isimli çalışmasında, ilköğretim 4. ve 5. sınıfa devam eden öğrencilerin en az %40’ının en azından bir defa fiziksel, sözel, duygusal ya da cinsel akran zorbalığına maruz kaldığını bildirmektedir. Ayrıca Hughes’in 2005 yılında ortaya koyduğu “The Relationship between bullying and achievement; a study of related school and family factors” isimli çalışması bizlere bildirmektedir ki erken yaşlarda saldırganlık davranışı olarak kendini gösteren zorbalık, ilerleyen zamanlarda ve yetişkinlikte silah taşıma, tecavüz, soygunculuk ve gasp gibi suçlarla kendini gösterebilmektedir. Yine aynı çalışma bizlere göstermektedir ki, akran zorbalığı uygulayan çocuklarda erken yaşlarda sigara ve içki bağımlılığı, akademik başarıda düşüklük, kötü arkadaş gruplarına dahil olma, kamu mallarına zarar verme, okula devamsızlık söz görülebilmektedir.

Okulda zorbalığın nedenleri ise ülkenin, toplumun ve ailedeki zorbalığın nedenleriyle paralellik göstermekte olup sosyo-ekonomik şartların etkisi büyüktür. Okullar; zorbalığın adresi olmak yerine çocuklara, ailelerine ve topluma bilgi kaynağı, yapıcı yollarla sorun çözme, sağlıklı iletişim kurma ve tartışma becerilerinin kazandırıldığı kurumlar olmalıdır (Farrer).

Bitirmeden Önce

Akran zorbalığının önlenmesi, çocukların suçtan uzaklaşması ve beşeri gerginlikler yaratacak unsurların azalması yönünde önemli bir adım olacaktır. Akran zorbalığı ile ilişiği olan çocukların psikolojik ve fiziksel sağlığının bir hayli olumsuz etkilendiği bilindiğinden, önlenmesi yönünde sosyal politikaların geliştirilmesi ve okul sosyal hizmeti uygulamasının bir an önce uygulamaya konulması gerekmektedir. Akran zorbalığına maruz kalan öğrencilerin, rehabilitasyonu ve akran zorbalığının önlenmesi konusunda çalışma yürütecek olan okul sosyal hizmet uzmanlarının okullarda görevlendirilmesi de akran zorbalığının çözülmesinde şüphesiz önemli bir adım olacaktır.

Tarih:PsikolojiSosyal Hizmet