İçeriğe geç

Sosyal Hizmet Uzmanları Neden Sosyal İnceleme Raporu (SİR) Yazar?

Sosyal inceleme raporu (SİR) sosyal hizmet uygulaması süresince yapılan ve yapılacak olan faaliyetleri “resmileştirmek” için meslek elemanları tarafından bir uzmanlık çerçevesinde oluşturulan form olarak tanımlanmaktadır. Ülkemizde sosyal inceleme raporlarının ana hatları her kurumun müracaatçı grubunun özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre oluşturulmuştur. Bu ana çerçeveden yola çıkarak engelliler, yaşlılar, korunmaya muhtaç çocuklar, suça sürüklenen çocuk ve gençler, boşanma sürecindeki aileler, denetim sürecinde olan bireyler gibi nüfus gruplarına yönelik farklı sosyal hizmet alanlarında sosyal inceleme rapor formatları geliştirilmiştir. Bu raporların ortak amacı müracaatçının bilgilerini resmi olarak kayıt altında tutmak, sorunların analizlerini yaparak çözüm önerisi getirmek, yapılan müdahelelerin seyrini, etkilerini ve sonuçlarını ortaya koyarak vakanın değerlendirmesini yapmaktır. Sosyal hizmet jargonunda kullanılan Sosyal İnceleme Raporu (Social Enquiry Report) suçlunun kişiliği, geçmişi, yaşama koşulları ve suça bakış açısı hakkında bilgi veren, hakim ve savcılara hukuksal işlemlerin uygulanmasında yardımcı olan ve kanıt niteliği taşıyan belgelerdir (Gökçearslan Çifci, Özdemir Ocaklı, 2015).

Barker (2014)’e göre ise sosyal hizmet kayıtları; sosyal hizmet uzmanlarının çalışmalarını kaydettiği bir iletişim aracıdır; aynı zamanda vakaların durumlarının ortaya konması amacıyla oluşturulan araçların ve hizmetlerin ön değerlendirme ve son değerlendirmesinin yapıldığı profesyonel bir süreçtir.

Sosyal hizmette kayıt tutma, müracaatçı ile ilgili bilgileri, mesleki gözlemleri, klinik kararları, müdahale stratejileri ve sosyal hizmetlerin sunumu yoluyla ortaya çıkan sonuçları kapsayan elektronik ya da yazılı dokümanlardır (Standards for Social Work Recording, 2014).

İngiltere, sosyal hizmet konusunda en eski ve en deneyimli olan ülkelerden bir tanesidir ve sosyal inceleme raporları İngiltere’de sosyal hizmet uzmanları veya denetimli serbestlik görevlileri (bu alanda ülkemizde sosyal hizmet uzmanları dışında sosyolog, öğretmen ve psikologlar da görev yapmakta iken İngiltere’de sadece sosyal hizmet uzmanları görev yapmaktadır) tarafından yazılmaktadır. Denetimli serbestlik görevliliği bir meslek değil, sadece bir iş ünvanıdır. Denetimli serbestlik görevlileri aynı zamanda eğitimsel/mesleksel formasyona sahiptirler. Denetimli serbestlik uzmanları ek olarak suç ve suç işleme üzerine eğitim alarak uzmanlaşmışlardır (Tata, 2010).

Sosyal inceleme raporlarının özenli ve amacına uygun yazılması, verilecek mahkeme kararı veya ceza uygulaması açısından büyük önem arz etmektedir. Strathclyde Üniversitesi (İskoçya) Hukuk okulunda yapılan bir araştırmaya göre sosyal inceleme raporlarında yapılan hatalar ve özensizlikler jürinin ve hâkimin yanlış kararlar vermesine yol açmaktadır (Tata, 2010).

Newfoundland ve Labrador Sosyal Hizmet Uzmanları Birliği (NLASW) tarafından hazırlanan kayıt tutma standartları belgesinde kayıt tutmanın amacı (Standards for Social Work Recording);

a)Açık bir sosyal hizmet değerlendirmesi, müdahalesi ve kararı vermek,

b)Mevzuata uygun bir şekilde yürütüldüğüne dair müracaatçıya ve kuruma karşı hesap verebilir ve şeffaf olmak,

c) Mesleki uygulama ve hizmetler için eleştirel düşünme ve yansıtma fırsatı yakalamak

d) Hizmet sunumunu, bakımın sürdürülmesi ve hizmetlerin sonlandırmasını kolaylaştırmak

e) Süpervizyon vermek amacıyla bilgi sağlamak,

f) Hizmetlerin değerlendirilmesi ve araştırma amacıyla doküman oluşturmak

g) Kalite güvencesi ve risk yönetimi için bilgi sağlamak

h) Disiplinlerarası iletişim ve işbirliğini güçlendirmektir.

Yukarıdaki koşullar ve nedenler göz önünde bulundurulduğunda sosyal inceleme raporları hem adaletin hem de sosyal refahın sağlanması konusunda büyük önem arz etmektedir ve sosyal inceleme raporları uzman kişiler tarafından özen ve titizlikle yazılmalıdır. Bu bağlamda sosyal inceleme raporlarının ve sosyal hizmet raporlarının sosyal hizmet uzmanları tarafından yazılması gerekmektedir (Gökçearslan Çifci, Özdemir Ocaklı, 2015).

SOSYAL İNCELEME RAPORLARINI NEDEN SOSYAL HİZMET UZMANLARI YAZMALIDIR?

Sosyal hizmet eğitimi birey, aile, grup ve toplum gelişimleri hakkında hem kuramsal, hem de olgusal bilgi içermektedir. Bu bilgiye uygulamaya dayalı kişisel bilgilerini ekleyen sosyal hizmet uzmanı, vakayı veya bireyi çevresiyle ve toplumsal gerçekliklerle birlikte çok yönlü olarak değerlendirebilme yetkinliğine sahiptir (Duyan, 2012). Bu yetkinlik sosyal inceleme raporlarını bilimsel veri ve teorilere dayandırarak daha kapsamlı ve objektif hale getirir.

Sosyal hizmet eğitimi içerisinde rapor yazma teknikleri de bulunmaktadır. Bu eğitimde rapor yazmanın önemi, raporlarda kullanılacak dil, mesleki jargon ve içerik ayrıntılı olarak öğrencilere anlatılmaktadır. Sosyal hizmet uzmanları rapor yazma konusunda teknik donanıma sahiptirler ve yaptıkları uygulamalarda (staj) bu becerilerini geliştirip pekiştirme imkanına sahiptirler. Daha önce de belirtildiği gibi içerik kadar raporlama dili de verilecek olan kararın ya da müdahalenin içeriğini büyük oranda etkilemektedir (Uluğtekin, 2014).

Sosyal hizmet eğitimi pratiğe dayalı bir eğitimdir. Dünyanın birçok ülkesinde ve ülkemizde de sosyal hizmet lisansı uygulama veya stajdan bağımsız olarak verilmez. Çeşitli sosyal hizmet kurum ve kuruluşlarında uygulama yapan öğrenciler aktif olarak sosyal incelemede bulunma ve sosyal inceleme raporu yazma görevlerini yerine getirmektedirler. Bu durum sosyal hizmet uzmanı adaylarının sosyal inceleme raporu yazma konusundaki deneyim ve becerilerini artıran bir durumdur. Kanada Sosyal Hizmet Derneğinin yayımladığı sosyal hizmet raporu standartlarına göre, sosyal hizmet raporu yazmanın amaçlarından biri de, sosyal hizmetin interdisipliner müdahale ekibindeki yerini ve rolünü belirlemektir (Standards for Social Work Recording, 2014).Bu belirlemeyi sadece sosyal hizmet eğitimi almış birinin yapması uygundur. Daha önce sosyal inceleme raporu yazmamış, sosyal hizmet alanında çalışmamış birinden sosyal inceleme raporu yazmasının beklenmesi gerçekçi bir durum değildir.

Sosyal hizmet uzmanlarının en önemli mesleki rollerinden bir tanesi de savunuculuktur. Bu bilinçle yetiştirilen sosyal hizmet uzmanları, bireylerin ve toplumun en yüksek yararını gözetme sorumluluğu ile sosyal inceleme raporlarını yazma becerisine sahiptir. Savunuculuk rolü üstlenmiş olan sosyal hizmet uzmanlarının sosyal inceleme raporlarını yazmaları, müracaatçıların yararına bir durum olarak nitelenebilir (Gökçearslan Çifci, Özdemir Ocaklı, 2015).

KAYNAKÇA

Gökçearslan Çifci, E. ve Özdemir Ocaklı, B. “Sosyal Hizmet Uzmanları Neden Sosyal İnceleme Raporlarını Yazarlar?”, Sosyal Hizmet Dergisi, (2015). s. 37-39.

Tarih:GenelSosyal Hizmet