İçeriğe geç

Bir Sosyal Hizmet Uzmanının Akademik Yolculuğu

AKADEMİK KARİYER

Dört yıllık lisans eğitiminizi tamamlamaya başladığımızda veya mezuniyet yaklaştıkça hepimiz biraz ürkeriz kafamızdan onlarca soru ve ihtimal geçer. Atanabilecek miyim? Özel sektörde iş bulabilir miyim? İş bulamazsam ne olacak? Sivil Toplum Örgütlerine mi başvursam? Yüksek lisans mı yapsam? ALES’e mi girsem? YDS mi YÖK Dil mi? Peki ya KPSS ne olacak? Ya sınavlardan istediğim puanı alamazsam? Tekrar KPSS deneyeyim bari? Ben de tüm bu yollardan geçmiş ve şu anda On Dokuz Mayıs Üniversitesi Kadın ve Aile Araştırmaları alanında tezli yüksek lisansımı yapmaktayım…

Bu zor ve karmaşık süreçte öncelikle sizi gerçekten heyecanlandıran ve hayalini kurduğunuz şeyi netleştirmeli ve bunun için en az 3 yıllık bir plan yapmalı sonra da planının peşine yılmadan, vazgeçmeden azimle çalışarak düşmelisiniz… İlk başlarda olmayacak bunu da bilmelisiniz 🙂 ama moral bozmak yok çünkü günümüz şartlarında bu süreçte en az üç yıl hepimiz bu süreci ‘’sürünerek’’ geçiriyoruz. Diyelim ki yüksek lisansa ve sonrasında akademik bir hayata karar verdin… İşte bu süreçte ihtiyacınız olan tüm bilgi ve yönlendirmeleri gerek deneyimlerim gerek bilgilerim ışığında sizinle paylaşmayı planlıyorum.

Akademi hayatınızın ilk macerasında araştırma yapmaya çeşitli okumalara hevesli ve meraklı olmak, alan literatürüyle ilgili gelişmeleri takip etmek galiba ilk şart arkadaşlar eğer hevesiniz yoksa yapmış olmak için yapıyorsanız sizi çok yoracak bir süreç olduğunu söylemeliyim… Haftanın 2 günü derslere gittiğiniz geri kalan 5 günü ise ödev ve proje/sunu hazırlığı yaparak geçirdiğiniz zamanlarınız olacak… Bu süreçte hem yazmayı sevmeli hem de yazdıklarını sunabilmeli ve özgün olabilmelisiniz. Yüksek lisans aslında çok zevkli bir aşama fakat okul ve hocalarla fazlaca meşgul olmak şartıyla 🙂

LİSANSÜSTÜ EĞİTİM NEDİR?

Lisansüstü eğitim denildiği zaman ülkemizde bahsedilen üç temel program var. Bunlardan iki tanesi tamamen akademik ilerleme sağlayan yüksek lisans (master) ve doktora (phd) programlarıdır. Bu iki dereceyi tamamladıktan sonra ise çeşitli akademik araştırmaları yapıp başarı ile gerekli sınavları tamamlayıp herhangi bir üniversitede kadro kazandıktan sonra profesörlüğe kadar ilerlemek mümkün. Bunların dışında az bilinen bir diğer derece ise MBA (Master of Business Administration) derecesi, aslında o da bir yüksek lisans derecesi ama amacı akademik kariyer olmayıp iş hayatında belli bir süre geçirdikten sonra kariyerinde bir adım öne çıkmak isteyen insanların tamamladıkları bir program. Bu yüzden de devlet üniversiteleri de dahil olmak üzere ücretli olan bir programdır.

Akademinin ilk basamağı olan yüksek lisans iki yıllık bir program ve bu sürecin ilk yılı teori ağırlıklı ders döneminden oluşuyor diğer yılı ise tamamen tez sürecinden oluşmaktadır. İdealize edildiği gibi iki sene içerisinde bu süreci tamamlamak her zaman mümkün olamıyor 🙂 çünkü dersler ve içerikleri yoğun ve ağır olmakta, hocalar öğrencilerden daha çok özveri, çalışma ve donanım beklemektedir. Doktora programı ise dört yıllık bir program ve genellikle iki yıl ders ağırlıklı olarak tamamlanır sonrasında yeterlilik sınavına (sözlü bir sınav) girip sınavı başarılı şekilde tamamladığın an tez yazma süreci başlıyor. Tüm bu süreçleri tamamladıktan sonra ise üniversitelilerin ilanlarını takip ederek açılan kadrolar için yeni bir mülakat ve sabr sürecinden oluşmaktadır.

Peki Lisansüstü Programlara Başvurmak İçin Gerekli Yeterlilikler Nelerdir?

Her üniversite kendi özelinde kurallar belirlemektedir, bazı bölümler sadece aynı bölüm mezunlarını kabul ederken bazı bölümler ise disiplinler arası özellik taşır ve farklı bölümlerden öğrencileri kabul etmektedir. (Nitekim ben de Sosyal Hizmet lisans mezunu olmama rağmen yüksek lisans deneyimimi farklı bir alandan yaptım aslında tamamen aykırı bir alan olmasa da iyi ki böyle bir seçim yapmışım diyorum ufkumu genişlettiğini ve hayatıma başka bir pencere açtığını belirtmek isterim:)). Bu nedenle ilgilenilen üniversitenin websitesini sürekli kontrol etmek gereklidir. Yüksek lisans başvuruları için kontenjanlar üniversitelerin kendi sitelerinde güz ve bahar dönemi olmak üzere yılda iki defa ilan edilir. 

Yüksek lisansa yerleşirken (üniversiteden üniversiteye yüzdeleri değişmek şartıyla) öncelikle lisans not ortalaması 4,00 üzerinden en az 2.00 ortalama gereklidir ama iki ortalama ile bölüme kabul alanı şimdiye kadar duymadım, Ales puan türünden en az 60-70 arası puan almış olmak ve çoğu üniversite için geçerli yabancı dil ve mülakat puanı kriterlerine göre değerlendirilerek üniversiteler tarafından kabul edilmektedir.

Tezsiz yüksek lisans kabulünde Ales ve yabancı dil puanı şartı aranmaz, üniversitenin tercihine göre mülakat da yapılmaz. Ders döneminin ardından öğrenci dönem projesi hazırlar, dönem projesi bölüm tarafından başarılı görüldüğü takdirde öğrenci mezun olur.

Yüksek Lisans Tezli Mi Tezsiz Mi Olmalı?

Tezli yüksek lisans programında öğrenciler belli bir kredide ders alarak teori kısmını tamamlar ve daha sonrasında bir tez yazarlar. Yazılan bu tez başarılı olursa öğrenci doktora programlarına devam edecek yeterliliğe sahip olmaktadır. Tezsiz yüksek lisans ise ilgili bir alanda bilgiyi arttırmak ve o alanda daha detaylı bilgi edinmek için yapılan ve sonunda da bir bitirme projesi ise tamamlanan lisans üstü eğitim çeşididir. Tezsiz yüksek lisans diploması ile doktoraya başvuru yapılamaz. Akademik ilerleme sağlamaktan daha çok iş yerinizde ilerlemenize yardımcı olabilir. Gelelim tezli mi tezsiz mi? Cevabı aslında tamamen sizin gelecek planlarınıza bağlı 🙂

Yüksek Lisans Mülakatında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Mülakatlarda çok heyecanlı olduğumu ve o anlarda neler yaptığımı dahi hatırlamadığımı belirterek birkaç tavsiye vereceğim… İlk izlenim her zaman için çok önemlidir üniversitelerin mülakatı ciddiye alma oranları yine farklılık gösterse de aşırı şık görünmek yerine kendimiz gibi olmaya özen göstermeli fakat ortama uyumlu olmalıyız, abartılı ve yoğun parfüm kokmamalı, hocalara karşı kendinden emin, rahatsızlık uyandırmayacak derecede özgüvenli ve saygılı görünebileceğiniz bir dış görünüş yansıtmalısınız genellikle kurtarıcı kombin olarak sade kumaş veya keten pantolon-etek, üzerine (beyaz, krem gibi açık renklerde) gömlek, bluz veya basic bir ceket yeterli olacaktır.

Karşımıza ne çıkacağını bilemiyoruz ya öğrenci canlısı dinamik bir hoca grubu ya da kuralcı ve sert hoca grubuyla karşılaşabilme ihtimalimiz olduğunu bilmeliyiz. İlk olarak odaya girince göz teması kurup hocaları selamlayın. Diyelim ki sert profilde bir grup ile karşı karşıya olduğunuzu hissettiniz, mutlaka oturmadan önce müsaade isteyin (tabi oturmanız için sandalye varsa) Güler yüzlü olmaya özen göstermeli fakat gerginlikten sürekli sırıtmamalı 🙂 diyelim ki heyecandan soruları anlamadınız? Kesinlikle anladığınız kadarını cevaplamayın, açık sözlülükle anlamadığınızı söyleyin. Bazı hocalarımız teorik bilgi sormayı maalesef çok seviyor bu durumda yaptığınız okumalara dayanarak cevaplayabildiğiniz soruları cevaplamanız yeterlidir. Bilmediğiniz soru olduğunda paniklemeden heyecanlı olduğunuzu ve o an için hatırlayamadığınızı ifade etmelisiniz.

Neden yüksek lisans yapmak istiyorsun? Sorusu mutlaka gelecektir arkadaşlar bu durumda da Akademik çalışma yapmaya olan ilginizden ve başarılı olmanızı sağlayacak kişilik özelliklerinizden bahsedebilirsiniz, iş bulamama kaygısından yapıyorsanız bunu asla hocalar bilmemeli 🙂 Örneğin çalışkan, sabırlı, alanla ilişkili, ekip çalışmasına uygun yapıda olduğunuzu ve lisans hayatınızda yaptığınız projelerden bahsedebilir ve bölümdeki çalışmalara katkı sağlamak istediğinizi söyleyebilirsiniz.

Tez Savunması Nasıl Bir Şey?

Kabul aldık… iki seneyi ölmeden, pes etmeden, sabırla tamamladık ve bin bir zorlukla hazırladığımız tezi/projeyi sunacağız… Tezsiz yüksek lisanslarda bir nebze daha kolay olmakla birlikte bitirme projesi hazırlayarak alan hocalarından oluşan komiteye sunu yapıp geçer not alarak mezun olunabilmektedir. Tezli yüksek lisans ve doktorada ise bir tez komitesi bulunuyor. Komitede ise tez danışmanın, bölümden 1-2 hoca ve başka bir üniversiteden aynı alanda çalışan 1-2 hoca olmaktadır. Yüksek lisansta tezin tamamlanınca komite hocalarının 15-20 gün önceden tezi okumaları bekleniyor. Doktorada ise tez yazma sürecinde tez izleme toplantıları yapılarak tezinin ilerleyişi hakkında bilgi veriliyor. Tezi bittiğinde ise komiteye 15-20 gün önceden yollanarak hocaların tezi okumaları bekleniyor.  Savunma gününde kısa bir tez sunumu yapılarak hocaların tez ile ilgili sorularını doğru cevaplayıp ya düzeltme alıyorsun ya da mezuniyet sürecine geçiliyor… Umarım düzeltme almadan tamamlayabiliriz 🙂

Esma İLHAN

Danışmak istediğiniz bir durum olursa iletişim kısmında e-posta adresim bulunmakta 😊

Tarih:Genel